काठमाडौँ
मङ्गल ग्रहको वायुमण्डलमा पहिलोपटक बिजुली गतिविधि देखिएको वैज्ञानिकहरूको दाबीले रातो ग्रहमा “मिनी लाइटनिङ” हुने सम्भावनालाई प्रबल बनाएको छ। नासाको पर्सेभेरेन्स रोभरले आफ्नो सुपरक्याम उपकरणमार्फत २८ घण्टाको माइक्रोफोन र विद्युतचुम्बकीय रेकर्डिङ संकलन गर्दा यस्तो गतिविधि फेला परेको हो। यो खोजले मंगल ग्रहको वायुमण्डलीय रासायनिक प्रक्रिया, जलवायु, बासयोग्यता र भविष्यका अन्वेषणका लागि महत्वपूर्ण संकेत दिएको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।
वैज्ञानिकहरूले पत्ता लगाएको बिजुली गतिविधि प्रायः धुलीका बवण्डर (डस्ट डेभिल) र धुली तुफानको अगाडि देखिने मोर्चासँग सम्बन्धित रहेको छ। तातो हावा माथि उठ्दा बन्ने यी स–साना बवण्डरहरूभित्रको गतिशीलताले विद्युत् चार्ज उत्पन्न गर्ने र त्यसैले डिस्चार्ज हुने विश्वास गरिएको छ। यसरी भएको विद्युत् गतिविधिले मंगल ग्रहलाई पनि पृथ्वी, शनि र बृहस्पति जस्तै वायुमण्डलीय बिजुली भएको ग्रहको सूचीमा राखिएको दाबी गरिएको छ।
यद्यपि यो खोज अत्यन्तै रोचक भए पनि केही वैज्ञानिकले शंका व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार रेकर्डिङमा आवाजमात्र सुन्निएको तर प्रत्यक्ष दृश्य प्रमाण नभएको कारण यसलाई पूर्ण रूपमा “मार्समा बिजुली” भनेर दाबी गर्न अझै सावधानी अपनाउन आवश्यक छ। विगतमा पनि यस्ता बहसहरू भइरहेका कारण यस विषयमा छलफल केही समय अझै जारी रहने अनुमान गरिएको छ।
यसै वर्ष सेप्टेम्बरमा मंगल ग्रहमा भेटिएका “चितुवाकाहरू” वा “पोपी सिड” जस्ता ढुङ्गाहरूमा जीवाणुसँग जोडिन सक्ने खालका रासायनिक खनिज देखिएको थियो। यी खनिज प्राकृतिक भूगर्भीय प्रक्रियाबाट पनि बन्न सक्छन्, तर प्राचीन जीवको सम्भावनालाई पनि इन्कार गर्न सकिँदैन। आजको मंगल ग्रह चिसो र शुष्क भए पनि अर्बौँ वर्षअघि त्यहाँ बाक्लो वायुमण्डल र पानी भएको प्रमाणहरू भेटिएकाले पर्सेभेरेन्सलाई जीवनका सम्भावित संकेतहरू खोज्न जेजेरो क्रेटरमा पठाइएको थियो।