काठमाडौँ
बाजुरा जिल्लामा भौगोलिक विकटता र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको अभावका कारण गर्भवती आमाहरू अझै पनि बाटोमै बच्चा जन्माउन बाध्य छन्। स्वास्थ्य संस्था टाढा हुनु, प्रसूति शिक्षा र उचित परामर्शको कमीले गर्दा महिलाहरूको जीवन जोखिमपूर्ण बनेको छ। असुरक्षित खानपान, कठिन जीवनशैली र परिवारमा स्वास्थ्यबारे सचेतताको कमीले यो समस्या वर्षौंदेखि निरन्तर दोहोरिँदै आएको छ। हरेक वर्ष यस्ता घटनाहरूको समाचार सार्वजनिक हुने गरेको छ, जसले राज्यको स्वास्थ्य पूर्वाधारमा रहेको कमजोरीलाई उजागर गर्छ।
हालैको घटनामा बुढीगंगा नगरपालिका–७ सिमलकोटकी सिर्जना केसीले स्वास्थ्य संस्था पुग्नुअघि नै बाटोमै बच्चा जन्माएकी छन्। उनलाई सुत्केरी गराउन स्वास्थ्य केन्द्र लैजादै गर्दा बाटोमै प्रसव पीडा बढेपछि बच्चाको जन्म भएको हो। स्वास्थ्यकर्मी विनिता विष्ट घटनास्थलमा पुगेकी थिइन्, तर त्यस बेलासम्म सिर्जनाले बच्चा जन्माइसकेकी थिइन्। पछि सालनालको व्यवस्थापन र स्वास्थ्य परीक्षणका लागि उनलाई स्वास्थ्य चौकीमा लगिएको थियो। अहिले आमा र बच्चा दुवैको अवस्था सामान्य रहेको जनाइएको छ।
बुढीगंगा क्षेत्रमा मात्रै यस वर्ष सिर्जनासहित तीन महिलाले बाटोमै बच्चा जन्माएकी छन्। यो एक सानो उदाहरण मात्र हो, किनभने बाजुराका नौवटै स्थानीय तहमा यस्ता घटनाहरू बारम्बार हुने गरेका छन्। स्वास्थ्य कार्यालय बाजुराका अनुसार, जिल्लामा हरेक महिनामा दुईदेखि तीनजना महिला बाटोमै सुत्केरी हुने गर्छन्। सरकारले सुत्केरीका लागि हवाई उद्धार कार्यक्रम सञ्चालन गरे पनि त्यसको प्रभाव अझै पर्याप्त रूपमा देखिएको छैन, जसका कारण महिलाहरूले स्वास्थ्य सेवा पाउन कठिनाइ भोगिरहेका छन्।
स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइमा, नियमित गर्भ परीक्षण नहुनु, पौष्टिक आहारको कमी, कम उमेरमै गर्भधारण, र अत्यधिक शारीरिक परिश्रमका कारण महिलाहरूको ज्यान जोखिममा पर्छ। भौगोलिक रूपमा विकट क्षेत्र भएकाले आपत्कालीन अवस्थामा स्वास्थ्य संस्थासम्म पुग्न कठिन हुन्छ। उनीहरूले सरकारलाई हवाई उद्धार कार्यक्रमलाई अझ प्रभावकारी बनाउन, ग्रामीण क्षेत्रमा प्रसूति सेवा विस्तार गर्न, र गर्भवती महिलाका लागि चेतनामूलक अभियान सञ्चालन गर्न आग्रह गरेका छन्, ताकि यस्ता घटनाहरूको पुनरावृत्ति रोक्न सकियोस्।