काठमाडौँ
गर्मी मौसम सुरु भएसँगै बजारमा आँपको चहलपहल बढेको छ। “फलफूलको राजा” भनेर चिनिने आँप बच्चादेखि वृद्धसम्म सबैले मन पराउने फल हो। तर अहिले बजारमा देखिने पहेँला आँप प्राकृतिक रूपमा पाकेका हुन् कि रसायन प्रयोग गरेर पकाइएका हुन् भन्ने विषयमा सचेत हुनुपर्ने विज्ञहरूले बताएका छन्।
विज्ञहरूका अनुसार आँपको प्राकृतिक सिजन मे र जुन महिनामा हुन्छ। तर अहिले नै बजारमा धेरै पहेँला आँप देखिन थालेका छन्, जुन प्रायः क्याल्सियम कार्बाइडजस्ता रसायन प्रयोग गरेर कृत्रिम रूपमा पकाइएका हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ। यस्ता रसायन प्रयोग गरिएका आँप बाहिरबाट आकर्षक देखिए पनि स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
प्राकृतिक र कृत्रिम आँप छुट्याउन केही आधारभूत संकेतहरू उपयोगी हुने विज्ञहरू बताउँछन्। प्राकृतिक रूपमा पाकेको आँपमा मीठो सुगन्ध आउने हुन्छ भने रसायन प्रयोग गरिएको आँपमा बासना नआउनु वा रसायनको जस्तो तीखो गन्ध आउन सक्छ। त्यस्तै, प्राकृतिक आँपमा रङ एकनासको हुँदैन र हरियो वा खैरो दाग देखिन सक्छ, जबकि कृत्रिम रूपमा पकाइएको आँप अत्यधिक चम्किलो पहेँलो देखिन्छ।
छोएर हेर्दा पनि फरक पहिचान गर्न सकिन्छ। प्राकृतिक आँप सामान्यतः केही कडा हुन्छ भने रसायन प्रयोग गरिएको आँप अत्यधिक नरम वा गिलो हुन सक्छ। स्वादमा पनि भिन्नता देखिन्छ—कृत्रिम रूपमा पकाइएको आँप खाँदा कहिलेकाहीँ मुखमा जलन हुने सम्भावना रहन्छ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार क्याल्सियम कार्बाइड एक विषाक्त पदार्थ हो। यसको प्रयोग गरेर पकाइएका आँपको अवशेष फलमा रहन सक्छ, जसले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पार्न सक्छ। यस्ता फलफूल सेवन गर्दा पेट दुख्ने, ग्यास, एसिडिटी, पखाला र बान्ता जस्ता समस्या देखिन सक्छन्।
लामो समयसम्म यस्ता रसायनयुक्त फल खाँदा टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने तथा कलेजोमा असर पर्ने जोखिम पनि रहने चिकित्सकहरूको भनाइ छ। कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका बालबालिकामा खाद्य विषाक्तताको खतरा अझ बढी हुने भएकाले विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
विज्ञहरूले उपभोक्तालाई आँप खरिद गर्दा सावधानी अपनाउन र सम्भव भएसम्म प्राकृतिक रूपमा पाकेका फल मात्र उपभोग गर्न सुझाव दिएका छन्।