काठमाडौँ।
नेपालमा पछिल्ला केही समय यता बलात्कार र बलात्कारपछि हत्या जस्ता जघन्य अपराधका घटनाहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्। यस्ता घटनाले समाजलाई मात्र होइन, विशेष गरी महिलाको दैनिक जीवनलाई गम्भीर रूपमा प्रभावित पारिरहेको छ । हाल सुर्खेतकी १६ वर्षीया इनिसा विकको बलात्कारपछि हत्या र कञ्चनपुरमा १२ वर्षीया बालिकामाथि भएको सामूहिक बलात्कारका घटनाले सुरक्षा व्यवस्था र सामाजिक चेतनामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन् । दिन दिनै बढ्दै गएको बलात्का जस्ता जघन्य अपराकै कारण महिला तथा बालबालिकाको असुरक्षा महसुस गरिरहेका छन् ।
इनिसा विक हत्या प्रकरण: न्यायका लागि माइतीघरमा प्रदर्शन
बलात्कारपछि हत्या गरिएकी सुर्खेतकी १६ वर्षीया इनिसा विकको न्याय माग गर्दै बिहीबार काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा विरोध प्रदर्शन भएको छ । प्रदर्शनमा सहभागीहरूले ‘इनिसा विकलाई न्याय दे’, ‘बलात्कारीलाई फाँसी दे’ र ‘पितृसत्ता तथा जात व्यवस्था मुर्दावाद’ जस्ता नारा लेखिएका प्लेकार्ड बोकेका थिए ।

यस घटनाको गम्भीरतालाई हेर्दै थप अनुसन्धानका लागि सुर्खेत प्रहरीले फागुन २३ गतेदेखि चार जना १८ वर्षमुनिका आरोपितलाई पक्राउ गरी थप अनुसन्धानका लागि सीआईबीसँग सहयोग मागेको छ । पोस्टमार्टम रिपोर्टले इनिसाको सामूहिक बलात्कारपछि अत्यधिक रक्तस्रावका कारण मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ । पीडित परिवारले हालसम्म शव बुझ्न मानेका छैनन् । उता आरोपित चार जना १८ वर्षमुनिका भनेर जोगाउँन खोजिरहेको परिवारको आरोप छ ।
कञ्चनपुरमा १२ वर्षीया बालिकामाथि सामूहिक बलात्कार
यसैबीच, कञ्चनपुर जिल्लामा अर्को एउटा विदारक घटना सार्वजनिक भएको छ । भीमदत्त नगरपालिका–१० स्थित बैजनाथ सामुदायिक वनमा लगेर एक १२ वर्षीया बालिकामाथि सामूहिक बलात्कार गरिएको छ । उक्त आरोपमा प्रहरीले ४७ वर्षीय नरेश गिरी र ४० वर्षीय हिरा नाथलाई पक्राउ गरेको छ । उनीहरूमाथि जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरले थप अनुसन्धान गरिरहेको छ ।
महिलाको दैनिक जीवनमा असुरक्षा र मानसिक प्रभाव
यस्ता जघन्य अपराधका घटनाहरू बढ्दै जाँदा महिलाको स्वतन्त्रता र आत्मविश्वासमा प्रत्यक्ष असर परेको छ । सडक, सार्वजनिक यातायात, कार्यस्थल र विद्यालयहरूमा समेत महिलाले आफूलाई सुरक्षित महसुस गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । साँझपख एक्लै हिँड्न डर मान्ने, टाढाको यात्रा गर्न हिचकिचाउने र परिवारका सदस्यहरू सधैँ चिन्तित रहने अवस्थाले महिलाको मानसिक स्वास्थ्यमा समेत गहिरो प्रभाव पारेको छ ।

पछिल्ला दिनहरूमा देखिएका जघन्य यौन हिंसाका घटनाहरूले नेपालमा महिला सुरक्षाको अवस्था गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको स्पष्ट देखाउँछन् । यस्ता घटनाले केवल पीडित र उनका परिवारलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजलाई नै त्रसित बनाएको छ। महिलाले दैनिक जीवनमा स्वतन्त्र र सुरक्षित महसुस गर्न नसक्ने अवस्था कुनै पनि सभ्य समाजका लागि स्वीकार्य हुन सक्दैन। यस परिस्थितिमा अपराधीलाई छिटो र कडा कानुनी कारबाही गर्नु अत्यन्त आवश्यक भए पनि त्यससँगै समाजमा लैङ्गिक समानता, सम्मान र सचेतनाको संस्कृति विकास गर्नु झनै महत्त्वपूर्ण छ । यस्ता घटनाले कानून माथिनै प्रश्न उठ्न थालेको छ । राज्य, सुरक्षा निकाय, समुदाय र परिवार सबैले मिलेर महिला तथा बालिकाको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने वातावरण बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ ।
जबसम्म महिलाले बिना डर स्वतन्त्र रूपमा शिक्षा, काम र सार्वजनिक जीवनमा सहभागिता जनाउन सक्ने वातावरण निर्माण हुँदैन, तबसम्म समतामूलक र न्यायपूर्ण समाजको लक्ष्य अधुरो नै रहनेछ । त्यसैले महिला सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर प्रभावकारी कदम चाल्नु आजको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता बनेको छ ।