काठमाडौँ
चर्नोबिल आणविक दुर्घटनाको साइटमा फेला परेको कालो ढुसी (मोल्ड) रेडियसनबाट जीवन ऊर्जा प्राप्त गर्दैछ जस्तो देखिन्छ। १९९७ मा नेली झदानोभाले चर्नोबिलको विस्फोट भएको आणविक केन्द्रमा प्रवेश गर्दा, उनले भित्र कालो ढुसी छरिएर फैलिएको देखिन्। यो ढुसीले रेडियोधर्मी कणतर्फ फैलिनु “रेडियोट्रोपिज्म” भनिन्छ, जसले यसको अनौठो क्षमता देखाउँछ।
कालो ढुसीमा रहेका मेलानिन अणुले यसलाई रेडियसनबाट सुरक्षा दिन्छ। मानव शरीरमा मेलानिनले सूर्य विकिरणबाट रक्षा गर्ने जस्तै, ढुसीको मेलानिनले आयोनाइजिङ रेडियसनलाई अवशोषित गरी यसको ऊर्जा कमजोर पार्छ। यसले ढुसीलाई बढ्न मद्दत पुर्याउँछ र यसले कोशिकामा हुने हानिकारक प्रतिक्रियालाई घटाउँछ।
अर्कोतर्फ, अनुसन्धानकर्ताहरूले पत्ता लगाए कि चर्नोबिलको ढुसीमा “राडियोसिन्थेसिस” प्रक्रिया हुन सक्छ, जसमा ढुसीले रेडियसनबाट ऊर्जा लिएर आफ्नो वृद्धि बढाउँछ। यस अनुसन्धानले अन्तरिक्षमा जीवन र मानव सुरक्षाका लागि नयाँ सम्भावनाहरू खोल्छ। २०१८ मा अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा पठाइएका ढुसीका नमूनाहरूले देखाए कि ग्यालेक्सिक कोस्मिक रेडियसनमा पनि यी ढुसीले छिटो वृद्धि गर्छन्।
अन्तरिक्षमा रहने मानिसहरूलाई रेडियसनबाट सुरक्षित राख्न यस ढुसीको प्रयोग गर्न सकिन्छ। नासा र अन्य अन्तरिक्ष एजेन्सीहरूले यसलाई “माइको-आर्किटेक्चर” मार्फत चन्द्रमा वा मंगलमा भवन र संरचना बनाउन प्रयोग गर्ने सम्भावना अध्ययन गर्दैछन्। यसले निर्माण सामग्रीको तौल घटाउँछ र स्वतः पुनर्निर्माण हुने रेडियसन ढाल प्रदान गर्न सक्छ, जसले अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई ग्यालेक्सिक रेडियसनबाट सुरक्षा दिन सक्छ।