काठमाडौँ
मधेश प्रदेशमा आत्महत्याका घटनाहरू भयावह बन्दै गएको भन्दै यसको न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी पहलको आवश्यकता औँल्याइएको छ। प्रहरीको तथ्याङ्क अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा आत्महत्याका घटनामा उल्लेख्य वृद्धि देखिएको छ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयको विवरणअनुसार मधेस प्रदेशमा पछिल्लो करिब तीन वर्षमा ३ हजार ३४८ जनाले आत्महत्या गरेका छन्। चालु आर्थिक वर्षमा मात्र ७९३ जनाले आत्महत्या गरेको तथ्याङ्क छ, जसमा पुरुष २८२, महिला ३०४ र बालबालिका २०७ जना रहेका छन्। बालबालिकामध्ये बालिकाको संख्या १७२ पुगेको छ।
जिल्लागत रूपमा चालु आर्थिक वर्षमा सिराहा, धनुषा, सर्लाही र रौतहटमा आत्महत्याका घटना बढी देखिएका छन् भने पर्सामा सबैभन्दा कम घटना दर्ता भएका छन्। अघिल्लो आर्थिक वर्षहरूमा पनि हजारभन्दा बढी आत्महत्या घटनाहरू दर्ता भएका थिए, जसमा पुरुष, महिला र बालबालिका सबै प्रभावित देखिएका छन्।
आत्महत्याका प्रमुख कारणमा बेरोजगारी, मानसिक तनाव, पारिवारिक विवाद, दाइजो प्रथा, लागुऔषध प्रयोग तथा प्रेम सम्बन्धमा आएको समस्या रहेको अनुसन्धानले देखाएको छ। विशेषगरी पुरुषहरूमा आर्थिक दबाब र पारिवारिक तनाव प्रमुख कारण बनेको देखिन्छ भने महिलामा घरेलु हिंसा र दाइजो सम्बन्धी समस्या बढी देखिएको छ।
बालबालिका र किशोर–किशोरीमा पनि आत्महत्याका घटना बढ्दै गएको प्रहरीको निष्कर्ष छ। उमेर नपुग्दै प्रेम सम्बन्ध, पारिवारिक अस्वीकार, जबर्जस्ती विवाह तथा लागुऔषध प्रयोगजस्ता कारणले उनीहरू जोखिममा परेको पाइएको छ।
मधेस प्रदेशका गृह, सञ्चार तथा कानुनमन्त्री फकिरा महतोले आत्महत्या गम्भीर सामाजिक समस्या बनेको बताउँदै यसलाई नियन्त्रण गर्न तीनै तहका सरकारबीच समन्वय आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन्। उनले स्थानीय तहको भूमिका सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुने बताएका छन्।
त्यस्तै, इन्सेक मधेस प्रदेश प्रमुख राजु पासमानले गरिबी, सामाजिक विभेद, अन्तरजातीय विवाहप्रतिको अस्वीकार र सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग पनि आत्महत्याका कारण बनेको बताएका छन्। उनले आर्थिक सशक्तीकरण, जनचेतना कार्यक्रम, मनोविमर्श सेवा र सामाजिक विभेदविरुद्ध कडाइका साथ कानुन कार्यान्वयन गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।