काठमाडौँ
भारतको लद्दाख क्षेत्रमा अवस्थित हान्ले गाउँ, ५,२९० मिटर उचाइमा रहेको छ र यस गाउँको रात्री आकाश निकै अन्धकारपूर्ण तथा ताराले भरिएको छ। यहाँको आकाश “बर्टल डार्क स्काई स्केल” अनुसार एक नम्बरमा पर्दछ, जसको अर्थ यो संसारकै अन्धकारपूर्ण आकाश भएको स्थान हो। गाउँलेहरूले सूर्यास्तपछि बत्तीहरू बन्द गरेर रातको असाधारण तारामय दृश्य देखाउँछन्।
सानोतिनो पर्यटन र खगोलशास्त्रप्रेमीहरू हान्लेमा आकर्षित भएका छन्। २०२२ मा हान्ले डार्क स्काई रिजर्भ स्थापना भएदेखि १,०७४ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको क्षेत्रमा ६ गाउँ, एक मठ र १० टेलिस्कोप राखिएको छ। स्थानीयहरूले तारा हेर्ने पर्यटनलाई जीविकोपार्जनको माध्यम बनाएका छन्। यहाँको वार्षिक स्टार पार्टी सेप्टेम्बर महिनामा आयोजना हुन्छ, जसमा भारतका विभिन्न भागबाट खगोलशास्त्रप्रेमी र फोटोग्राफरहरू भेला हुन्छन्।
हिमालय चन्द्र टेलिस्कोप र एमएसीई जस्ता विश्वकै उच्चतम टेलिस्कोपहरू यहाँ स्थापना भएपछि हान्लेमा खगोल पर्यटन विकास भएको छ। गाउँलेहरूले रातको अन्धकार सुरक्षित राख्न बत्तीहरू बन्द गर्ने, ब्ल्याकआउट पर्दा राख्ने, र रात्री समयमा विद्युत आपूर्ति सीमित गर्ने उपायहरू अपनाएका छन्।
स्थानिय परम्परा र आधुनिक खगोल पर्यटनसँगै यहाँको जीवन चलिरहेको छ। गाउँलेहरूले तारा, ग्रह र खगोल घटना अनुसार पूजा र गीतमा सहभागी हुँदै आएका छन्। स्थानीय गाइडहरूको नेतृत्वमा तारा हेर्ने भ्रमण र खगोल शिक्षा कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुँदै आएका छन्। हान्ले डार्क स्काई रिजर्भ र स्थानीय पहलहरूका कारण हान्ले अझै पनि तारामय आकाश सुरक्षित राख्दै पर्यटनको मजा लिन योग्य स्थान बनेको छ।