काठमाडौँ
संसारमै सबैभन्दा महँगो बिक्री भएको गिटार १९५९ मोडेलको मार्टिन डी–१८ई हो, जसलाई निर्वाणाका गायक तथा गिटारवादक कर्ट कोबेनले १९९३ को एमटीभी अनप्लग्ड कार्यक्रममा बजाएका थिए। यो प्रस्तुति संगीत इतिहासकै अत्यन्त प्रसिद्ध र भावनात्मक लाइभ प्रदर्शनमध्ये एक मानिन्छ, र कोबेनको मृत्यु भन्दा केही महिनाअघि भएको भएकाले यसको ऐतिहासिक मूल्य झनै बढेको छ। यो गिटार आफैंमा दुर्लभ मोडेल हो, जसले यसलाई सङ्ग्रहकर्ताहरूका लागि झनै मूल्यवान बनाएको छ।
१९५९ को मार्टिन डी–१८ई एक दुर्लभ अकस्टिक–इलेक्ट्रिक गिटार हो, जसका केवल ३०२ वटा मात्र बनाइएका थिए। यसमा गरिएको केही विशेष परिवर्तन र कोबेनले बजाएको समयमा प्रयोग भएको सेटअपले यसको मौलिकता र ऐतिहासिक महत्त्व झनै बढाएको छ। निर्वाणाको अनप्लग्ड सेसनको आत्मीय धुन, कर्टको गहिरो स्वर, र कार्यक्रमको भावनात्मक माहोलका कारण यो गिटार संगीत संस्कृतिको प्रतीक नै बनेको छ। यिनै कारणहरूले गर्दा यो गिटार साधारण रेट्रो इन्स्ट्रुमेन्ट नभई सांस्कृतिक विरासतको रूपमा हेरिन्छ।
यो गिटार २०२० जुन महिनामा जुलिएन्स अक्सन मार्फत ६ मिलियन डलर (ठ्याक्कै $६,०१०,०००) मा बिक्री भएको हो, जसले यसलाई इतिहासकै सबैभन्दा महँगो गिटारको रूपमा स्थापित गरायो। यो मूल्य केवल यसको आफ्नै गुणवत्ताका लागि मात्र नभई—यसले बोकिरहेको सांगीतिक इतिहास, भावनात्मक सम्बन्ध, र कोबेनको व्यक्तित्वसँग जोडिएको कारणले निर्धारित भएको हो। विश्वका धेरै संगीतप्रेमी र सङ्ग्रहकर्ताहरूले यसलाई आधुनिक रक इतिहासको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण वस्तुमध्ये एक ठान्छन्।
गिटारलाई रोड माइक्रोफोन्सका संस्थापक पीटर फ्रिडम्यानले खरीद गरेका हुन्। उनले यो गिटारलाई विश्वव्यापी प्रदर्शनी यात्रामा लगेर प्रदर्शन गराएका छन्, जसबाट उठेको रकम विभिन्न परफर्मिङ आर्ट्स संस्थाहरूलाई सहयोगस्वरूप प्रदान गरिएको छ। अन्य धेरै महँगा गिटारहरू पनि इतिहासकै महान संगीतकारहरूको प्रयोग र सांस्कृतिक महत्त्वका कारण उच्च मूल्य पाउँछन्। यसले स्पष्ट गर्छ कि यस्ता गिटारको मूल्य निर्माण लागतले होइन, कलाकारको प्रभाव, ऐतिहासिक क्षण, र सांस्कृतिक सम्मोहनले निर्धारित हुन्छ।