काठमाडौँ
मेक्सिकोले पूर्व प्रधानमन्त्री बेट्सी चाभेजलाई आश्रय दिएपछि पेरुले मेक्सिकोसँगका कूटनीतिक सम्बन्ध तोडेको घोषणा गरेको छ। पेरुका परराष्ट्रमन्त्री ह्युगो दे जेलेले यस कदमप्रति “आश्चर्य र गहिरो दु:ख” व्यक्त गर्दै यसलाई “अमित्रतापूर्ण कार्य” भनेका छन्। मेक्सिकोले भने पेरुको निर्णयलाई “अत्यधिक र असंगत” भन्दै खारेज गरेको छ। चाभेजलाई २०२३ मा तत्कालीन राष्ट्रपति पेद्रो कास्टिलोको २०२२ को कूप प्रयासमा संलग्न भएको आरोपमा जेल पठाइएको थियो तर पछि जमानतमा रिहा गरिएको थियो। उनले आफूमाथिको आरोप अस्वीकार गरेकी छिन्।
पेरुले मेक्सिकोमाथि बारम्बार आफ्ना आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएको छ। पेरुका अभियोजकहरूले चाभेजमाथि २५ वर्षको जेल सजाय मागेका छन्। सो कूप प्रयासका मुख्य अभियुक्त पेद्रो कास्टिलो २०२२ डिसेम्बरदेखि हिरासतमा छन् र उनीविरुद्ध ३४ वर्षको जेल सजायको माग गरिएको छ। कास्टिलोले आफूले राज्यविरुद्ध हतियार नउठाएको बताएका छन्, किनकि सेनाले उनका आदेश मान्न अस्वीकार गरेको थियो।
यो कूटनीतिक सम्बन्ध विच्छेद पेरु र मेक्सिकोबीच बढ्दो तनावको अर्को चरण हो। २०२२ मा पेरुले मेक्सिकोका राजदूतलाई निष्कासित गरेको थियो, जब मेक्सिकोले कास्टिलोकी पत्नी र छोराछोरीलाई आश्रय दिएको थियो। त्यसपछि, २०२३ मा, पेरुले आफ्नो राजदूत फिर्ता बोलायो जब तत्कालीन मेक्सिकन राष्ट्रपति आन्द्रेस म्यानुएल लोपेज ओब्राडोरले कास्टिलोको समर्थन गर्दै उनलाई “अवैध रूपमा हटाइएको” भनेका थिए।
पूर्व शिक्षक र किसान नेता रहेका पेद्रो कास्टिलो पेरुको “पहिलो गरीब राष्ट्रपति”का रूपमा चिनिन्थे। उनले गरिब वर्गको पक्षमा आर्थिक सुधार र सामाजिक परिवर्तनको वाचा गर्दै सत्तामा आएका थिए। तर, संसद् विघटन गर्ने उनको प्रयास असंवैधानिक ठहरिँदा उनको सत्ता ढल्यो र सेनाले पनि उनलाई समर्थन गर्न अस्वीकार गर्यो। त्यसपछि देशव्यापी विरोध र राजनीतिक अस्थिरता फैलिएर अन्ततः उनकी उत्तराधिकारी दीना बोलुआर्टेलाई पनि संसद्ले पदच्युत गर्यो, र जोसे जेरीलाई अन्तरिम राष्ट्रपति पदमा नियुक्त गरिएको छ।