बलान-बिहुल गाउँपालिका सापतरी जिल्लामा स्थित एक ग्रामीण नगरपालिका हो, जुन प्रदेश नं. २ का दक्षिण-पूर्वी नेपालमा पर्दछ। २०१७ को नेपाल जनगणना अनुसार, यस गाउँपालिकामा २६,०६८ जनसंख्या रहेको थियो, जसमा ६,५६० व्यक्तिगत घरपरिवार रहेका छन्। बलान-बिहुल गाउँपालिका विभिन्न जातीय र सांस्कृतिक समुदायका बासिन्दाहरूको बसोबास हो र यहाँको समाज विविधता र मिश्रित पृष्ठभूमिका कारण विशेष महत्त्व राख्दछ।
यस गाउँपालिकामा ६ वटा गाउँ विकास समितिहरू (वडाहरू) छन्, जसमा मल्हानिया, बेलही मुस्लिम टोला, मौहवा, सेहरा, र मदीरवाला टोला प्रमुख रूपमा समावेश छन्। यी वडाहरूको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्व उल्लेखनीय छ।
मल्हानिया क्षेत्र मुख्यत: कृषिमा आधारित छ र यहाँका बासिन्दाहरू प्राय: कृषक हुन्। बेलही मुस्लिम टोला ऐतिहासिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण छ, विशेष गरी यहाँको मुस्लिम समुदायको योगदानका कारण। मौहवा क्षेत्र पनि कृषकहरूको प्रमुख क्षेत्र हो र यहाँका बासिन्दाहरूको मुख्य पेशा कृषि नै हो। सेहरा वडामा बसोबास गर्ने बासिन्दाहरू विविध सांस्कृतिक र धार्मिक मान्यतामा आधारित जीवन यापन गर्छन्। मदीरवाला टोला भने सांस्कृतिक विविधता र धार्मिक विश्वासमा समृद्ध छ, जहाँका बासिन्दाहरूको परम्परा र आस्थामा गहिरो सम्बन्ध छ।
बलान-बिहुल गाउँपालिकाको भौगोलिक र सांस्कृतिक विशेषताहरू यस क्षेत्रको समग्र विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दैछन्। यहाँका बासिन्दाहरू कृषिमा आधारित जीवन यापन गर्छन् र विभिन्न जातीय तथा सांस्कृतिक समुदायहरूले एक अर्कासँग सहकार्य र मेलमिलापको साथ बसोबास गरेका छन्।
बलान-बिहुल गाउँपालिका सापतरी जिल्लामा स्थित एक ग्रामीण नगरपालिका हो, जुन प्रदेश नं. २ का दक्षिण-पूर्वी नेपालमा अवस्थित छ। यस गाउँपालिकाको भौगोलिक स्थिति प्रमुख रूपमा समथल क्षेत्रहरूमा पर्छ, जसले कृषि कार्यलाई मुख्य आर्थिक गतिविधिको रूपमा प्रवर्द्धन गर्दछ। यहाँको भूमि समतल र उपजाऊ छ, जसका कारण यहाँ कृषिको राम्रो सम्भावना रहेको छ। गाउँपालिकामा विभिन्न जल स्रोतहरू र नदिहरू पनि छन्, जसले कृषकहरूको सिंचाइको आवश्यकता पूरा गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
बलान-बिहुल गाउँपालिका सापतरीको प्रमुख शहरी केन्द्र राजबिराजसँग नजिक रहेको छ र यस क्षेत्रको यातायात व्यवस्थापन राम्रो अवस्थामा रहेको छ। यहाँका प्रमुख सडकहरू र सम्पर्क मार्गहरू गाउँका विभिन्न भागलाई आपसमा जोड्ने कार्यमा योगदान पुर्याउँछन्। यद्यपि, गाउँपालिका केही दूरदराजका क्षेत्रहरूमा विकास र पहुँचको अभाव पनि महसुस गरिएको छ।
समग्रमा, बलान-बिहुल गाउँपालिकाको भौगोलिक अवस्था कृषिका लागि उपयुक्त छ र यहाँका बासिन्दाहरूले कृषिमा आधारित जीवन यापन गर्दै आएका छन्। यसको भूमि र जल स्रोतहरू यहाँको मुख्य आर्थिक गतिविधिमा सहायक छन्।
बलान-बिहुल गाउँपालिका सांस्कृतिक दृष्टिकोणबाट अत्यधिक समृद्ध क्षेत्र हो। यहाँका विभिन्न जातीय समुदायहरूले आफ्ना सांस्कृतिक परम्पराहरू र रीतिरिवाजहरूलाई जीवित राखेका छन्, जसले यस क्षेत्रलाई एक विशिष्ट पहिचान प्रदान गर्दछ। बलान-बिहुलका बासिन्दाहरू विभिन्न धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक क्रियाकलापहरूमा भाग लिन्छन्, जसले समुदायमा एकता र सहिष्णुताको वातावरण सिर्जना गर्छ।
यस गाउँपालिकामा प्रमुख धार्मिक र सांस्कृतिक पर्वहरू जस्तै दशैं, तिहार, माघी, र छठ मनाइन्छ। विशेष रूपमा, मुस्लिम समुदायले ईद, रमजान र अन्य इस्लामिक पर्वहरू पनि धुमधामसँग मनाउँछन्। यस क्षेत्रका मानिसहरूले आफ्ना पारम्परिक र धार्मिक मान्यतामा आधारित गीत, नृत्य र परम्परागत जुलूसहरू पनि आयोजना गर्दछन्।
कला र हस्तकलामा पनि बलान-बिहुल गाउँपालिका विशेष छ। यहाँका बासिन्दाहरूले विभिन्न हस्तकलाहरू जस्तै माटोका वस्तुहरू, रङ्गीन कपडा, र परम्परागत भाँडाकुँडाहरू बनाउनमा दक्षता हासिल गरेका छन्। स्थानीय लोक संगीत र नृत्यमा थारु समुदायको ठूलो प्रभाव छ, र थारु नाच, दुहौरी र झुम्मर जस्ता परम्परागत नृत्यहरू यहाँका प्रमुख सांस्कृतिक धरोहरहरूको रूपमा रहेको छ।
समग्रमा, बलान-बिहुल गाउँपालिकाको कला र संस्कृति विभिन्न जातीय र धार्मिक समुदायहरूको मिश्रण हो, जसले यहाँका बासिन्दाहरूको सांस्कृतिक धरोहरलाई अझ प्रगाढ बनाएको छ।
बलान-बिहुल गाउँपालिकामा शिक्षा र स्वास्थ्यका क्षेत्रमा सुधारका लागि विभिन्न पहलहरू भइरहेको छन्। यहाँका स्थानीय सरकारले शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएका छन् र यसका लागि विभिन्न योजनाहरू र कार्यक्रमहरूको सञ्चालन गर्दै आएका छन्।
शिक्षा: बलान-बिहुल गाउँपालिकामा शिक्षा प्रणालीको सुधार र विकासका लागि विभिन्न कदमहरू चालिएका छन्। यहाँका सरकारी विद्यालयहरूले निःशुल्क शिक्षा प्रदान गर्छन्, जसले ग्रामीण क्षेत्रका बालबालिकाहरूलाई शिक्षा प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँछ। शिक्षा क्षेत्रको सुधारका लागि शिक्षकहरूको तालिम र विद्यालय पूर्वाधारमा सुधारका कार्यक्रमहरू चलाइन्छ। विशेष गरी, बालिका शिक्षा र महिला शिक्षा प्रवर्द्धन गर्न विभिन्न योजना र कार्यक्रमहरू चलाइन्छ, जसले महिलाहरूको शिक्षा र समान अवसर सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
स्वास्थ्य: स्वास्थ्य सेवामा पनि बलान-बिहुल गाउँपालिकामा उल्लेखनीय सुधार देखा परेको छ। यहाँका बासिन्दाहरूलाई स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन विभिन्न स्वास्थ्य चौकी र उपस्वास्थ्य केन्द्रहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। यी केन्द्रहरूले प्राथमिक उपचार, औषधि वितरण, गर्भवती महिलाहरूको स्वास्थ्य जाँच, र बालबालिकाहरूको खोप कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्छन्।
स्वास्थ्य शिविरहरू र जनचेतना कार्यक्रमहरूको आयोजनाले समुदायलाई स्वास्थ्य र स्वच्छता विषयमा सचेत गराउँछ। साथै, महिलाहरू र बालबालिकाहरूको स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिइन्छ, र गर्भवती महिलाहरूको स्वास्थ्य जाँच र पोषण कार्यक्रमहरू चलाइन्छ, जसले मातृ र शिशु मृत्युदर घटाउन मद्दत पुर्याउँछ।
समग्रमा, बलान-बिहुल गाउँपालिकामा शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधारका लागि विभिन्न पहलहरू चलाइरहेका छन् र समयसँगै यी सेवाहरूको स्तरमा सुधार ल्याउने प्रयास भइरहेका छन्।
बलान-बिहुल गाउँपालिका एक समृद्ध सांस्कृतिक धरोहर भएको क्षेत्र हो, जहाँ पर्यटकीय स्थलहरू र सांस्कृतिक सम्पदाहरूको महत्त्वपूर्ण उपस्थिति छ। यहाँका सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्पदाहरूले यस क्षेत्रलाई एक आकर्षक गन्तव्य बनाएका छन्।
पर्यटकीय दृष्टिले, बलान-बिहुल गाउँपालिकामा प्रकृति र संस्कृति दुबैको संयोजन पाइन्छ। यहाँका प्राकृतिक सौन्दर्य र शान्त वातावरण पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्छ। विशेष गरी, गाउँपालिकाका विभिन्न क्षेत्रहरूमा हरियाली, ताल-तलैया, र नदीहरू पाइन्छ, जसले प्राकृतिक प्रेमीहरूको लागि आदर्श गन्तव्यको रूपमा कार्य गर्दछ।
सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा, यहाँका ऐतिहासिक मन्दिर र धार्मिक स्थलहरू महत्त्वपूर्ण छन्। बलान-बिहुल गाउँपालिकामा विभिन्न हिन्दू मन्दिरहरू र मुस्लिम पूजा स्थलहरू छन्, जसले विभिन्न धार्मिक र सांस्कृतिक मान्यताहरूलाई दर्शाउँछन्। यी स्थलहरू धार्मिक पर्यटकहरूको लागि आकर्षणको केन्द्र बनेका छन्।
सांस्कृतिक दृष्टिले, बलान-बिहुल गाउँपालिकामा विभिन्न जातीय र सांस्कृतिक समुदायहरूको उपस्थिति रहेकोले यहाँका लोकनृत्य, गीत, र परम्परागत पर्वहरू विशेष महत्त्व राख्दछन्। थारु, मधेशी र अन्य जातीय समुदायहरूले आफ्ना सांस्कृतिक र धार्मिक परम्पराहरू जोगाएर राखेका छन्। यहाँका प्रमुख पर्वहरू जस्तै दशैं, तिहार, माघी, र ईद धुमधामसँग मनाइन्छ र यी पर्वहरूको दौरान विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ।
यसरी, बलान-बिहुल गाउँपालिकामा पर्यटकीय स्थलहरू र सांस्कृतिक सम्पदाहरूको अद्भुत मिश्रण पाइन्छ, जसले यस क्षेत्रलाई सांस्कृतिक र ऐतिहासिक दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण बनाउँछ।
बलान-बिहुल गाउँपालिकामा सरकारी सार्वजनिक सेवाहरूका लागि विभिन्न योजनाहरू र कार्यक्रमहरूको संचालन भइरहेको छ, जसले यहाँका बासिन्दाहरूलाई राम्रो जीवनस्तर प्रदान गर्न उद्देश्य राख्दछ। गाउँपालिकाले स्थानीय स्तरमा नागरिकलाई प्राथमिक सेवा उपलब्ध गराउने काम गर्दै आएको छ।
शिक्षा: बलान-बिहुल गाउँपालिकामा शिक्षा सेवाहरूको पहुँच बढाउन विभिन्न सरकारी विद्यालयहरू सञ्चालनमा छन्। यहाँका विद्यालयहरूले बालबालिकालाई निःशुल्क शिक्षा प्रदान गर्दैछन् र शिक्षा स्तरमा सुधार ल्याउन शिक्षक प्रशिक्षण र विद्यालय पूर्वाधार सुधारका कार्यक्रमहरू चलाइन्छ। यस क्षेत्रको विकासका लागि शिक्षा एक प्रमुख क्षेत्र हो र यसका लागि स्थानीय सरकारद्वारा विविध योजनाहरू बनाइएका छन्।
स्वास्थ्य: स्वास्थ्य सेवामा बलान-बिहुल गाउँपालिकामा विभिन्न स्वास्थ्य चौकी र उपस्वास्थ्य केन्द्रहरूको निर्माण र सञ्चालन भइरहेको छ। यी स्वास्थ्य केन्द्रहरूले प्राथमिक उपचार, औषधि वितरण, गर्भवती महिलाहरूको स्वास्थ्य जाँच, र बाल स्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्छन्। साथै, स्वास्थ्य शिविरहरू र जनचेतना अभियानहरूले स्वास्थ्य सेवाको पहुँच र गुणस्तर सुधार्न मद्दत पुर्याएको छ।
सड़क र यातायात: गाउँपालिकामा सडक र यातायात सेवाहरूको सुधारका लागि विभिन्न योजना निर्माण भएका छन्। स्थानीय सडकहरूको निर्माण र मर्मतसम्भार गर्नका लागि बजेट छुट्याइएको छ जसले ग्रामीण क्षेत्रमा आवागमनको सहजता बढाएको छ।
पानी र सरसफाई: पानी आपूर्ति र सरसफाईका लागि विभिन्न योजनाहरू पनि संचालनमा छन्। गाउँपालिकाले पानीका स्रोतहरू सुरक्षित गर्न र सफा पानीको आपूर्ति गर्नका लागि आवश्यक कदमहरू चाल्दै आएको छ।
कृषि: कृषि क्षेत्रको सुधारका लागि सरकारले विभिन्न अनुदान र सहायता कार्यक्रमहरूको आयोजना गरेको छ जसले कृषकहरूको उत्पादन वृद्धि गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
समग्रमा, बलान-बिहुल गाउँपालिकामा सरकारी सार्वजनिक सेवाहरूको स्तर सुधार गर्ने प्रयासहरू भइरहेको छन्, जसले यहाँका बासिन्दाहरूको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
प्रकाशकः सजिलो मीडिया ग्रुप प्रा. लि
सम्पादकः सुस्मिता सुनार
सूचना विभाग दर्ता नं. ४९७७ - २०८१/ २०८२
काठमाडौं । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशकबाट हटाइएका कुलमान घिसिङले प्राधिकरणले पाएको यी सफलताहरू आफ्नो एक्लो प्रयासले मात्र सम्भव नभएका बताएका छन् । बर्खास्तीमा परेपछि शुक्रबार पत्रकार सम्मेलन गर्दै घिसिङले यो समग्र सफलता प्राधिकरण परिवारको कठिन परिश्रम, नेपाल सरकार र विभिन्न सम्बद्ध निकायहरूको साथ र सहयोग तथा समस्त नेपाली जनताको विश्वास